Godišnji porez na dohodak građana ne plaća svako ko ostvaruje zaradu ili druge prihode.
Ova poreska obaveza odnosi se samo na fizička lica čiji neto godišnji dohodak pređe zakonom propisani neoporezivi prag.
Prilikom utvrđivanja obaveze posmatraju se prihodi ostvareni tokom cele kalendarske godine, njihova vrsta, već plaćeni porezi i doprinosi, kao i pravo na lične odbitke i dodatne olakšice.
Šta je godišnji porez na dohodak građana?
Godišnji porez na dohodak građana predstavlja poseban porez koji fizička lica plaćaju kada njihov zakonom utvrđeni godišnji dohodak pređe propisani iznos.
Za razliku od poreza koji se obračunava prilikom svake pojedinačne isplate zarade ili honorara, godišnji porez se utvrđuje naknadno, na osnovu ukupnih prihoda ostvarenih od 1. januara do 31. decembra.
Porez se obračunava po principu samooporezivanja. To znači da poreski obveznik mora da proveri unapred popunjenu prijavu, dopuni podatke kada je potrebno, elektronski je podnese i plati utvrđenu obavezu.
Za obračun je važno kada je prihod isplaćen ili ostvaren, a ne period u kojem je posao obavljen. Ako je, na primer, naknada za posao iz decembra isplaćena u januaru naredne godine, ona se po pravilu uzima u obzir u godini u kojoj je isplaćena.
Ko je poreski obveznik?
Poreski obveznik je fizičko lice čiji neto godišnji dohodak, nakon odbijanja plaćenih poreza i doprinosa, pređe iznos od tri prosečne godišnje zarade u Srbiji.
Obaveza zavisi i od poreskog statusa fizičkog lica.
Rezidenti Srbije u godišnju poresku prijavu uključuju prihode ostvarene:
- u Srbiji;
- u inostranstvu.
Nerezidenti prijavljuju samo prihode koji su ostvareni na teritoriji Srbije.
Rezidentom Srbije smatra se, između ostalog, lice koje u Srbiji ima prebivalište ili centar životnih i poslovnih interesa. Rezident može biti i osoba koja u Srbiji boravi najmanje 183 dana, sa prekidima ili bez prekida, u periodu od 12 meseci koji počinje ili se završava u odgovarajućoj poreskoj godini.
To znači da godišnji porez mogu da plaćaju zaposleni, preduzetnici, paušalci, autori, zakupodavci i druga fizička lica, pod uslovom da prihodi koji ulaze u obračun pređu zakonski prag.
Koji prihodi ulaze u obračun?
U godišnji dohodak ne ulazi svaki prihod koji fizičko lice primi tokom godine. Zakon određuje koje vrste prihoda se sabiraju prilikom utvrđivanja poreske obaveze.
U obračun mogu da uđu:
- zarade, uključujući bonuse, nagrade i druga primanja iz radnog odnosa;
- prihodi od samostalne delatnosti;
- prihodi preduzetnika koji vode poslovne knjige;
- prihodi paušalno oporezovanih preduzetnika;
- prihodi od autorskih i srodnih prava;
- prihodi od izdavanja nepokretnosti i pokretnih stvari;
- prihodi sportista;
- prihodi ugostitelja i pomoraca;
- drugi oporezivi honorari i naknade koji se prema zakonu uključuju u godišnji dohodak.
Prilikom obračuna ne posmatraju se bruto primanja u celosti. Od ostvarenih prihoda odbijaju se porezi i doprinosi koji su već plaćeni tokom godine, pa se na taj način dolazi do neto godišnjeg dohotka.
Dividende, kamate i kapitalni dobici ne ulaze u godišnji dohodak građana. Ti prihodi se oporezuju po posebnim pravilima, nezavisno od godišnjeg poreza.
Neoporezivi iznos
Za dohodak ostvaren tokom 2025. godine neoporezivi prag iznosi 5.439.096 dinara.
Ovaj iznos predstavlja tri prosečne godišnje zarade po zaposlenom isplaćene u Srbiji tokom 2025. godine. Prosečna godišnja zarada za tu godinu iznosila je 1.813.032 dinara.
Kada se godišnji prag rasporedi na 12 meseci, odgovara prosečnom neto dohotku od približno 453.000 dinara mesečno. Ipak, poreska obaveza se ne utvrđuje na osnovu mesečne zarade, već na osnovu ukupnog dohotka ostvarenog tokom cele godine.
Lice koje je, na primer, tokom jednog dela godine ostvarivalo znatno viša primanja, a tokom ostatka godine nije imalo prihode, može ipak preći godišnji prag.
Neoporezivi iznos se menja svake godine, jer zavisi od prosečne zarade. Za poređenje, prag za dohodak ostvaren u 2024. godini iznosio je 4.874.508 dinara, dok je prosečna godišnja zarada iznosila 1.624.836 dinara.
Porez se ne plaća automatski čim ukupan priliv na račun pređe neoporezivi prag. Potrebno je utvrditi koje vrste prihoda ulaze u obračun i koliko iznose nakon odbijanja već plaćenih poreza i doprinosa.
Olakšice
Poreski obveznici mogu da umanje dohodak za oporezivanje korišćenjem zakonom propisanih olakšica i ličnih odbitaka.
Posebna olakšica postoji za fizička lica koja su na dan 31. decembra poreske godine mlađa od 40 godina. Za dohodak ostvaren u 2025. godini dodatno umanjenje može iznositi do 5.439.096 dinara.
Ova olakšica se primenjuje na zbir:
- zarada;
- prihoda od samostalne delatnosti;
- prihoda od autorskih i srodnih prava.
Dodatno umanjenje za mlađe od 40 godina ne primenjuje se na sve vrste prihoda. Na primer, ne može se koristiti za prihode od izdavanja nepokretnosti.
Ako lice mlađe od 40 godina ostvaruje samo prihode na koje se ova olakšica odnosi, efektivni prag do kojeg može da ne plati godišnji porez može dostići 10.878.192 dinara neto godišnje.
Pored ove olakšice, obveznik može koristiti i lične odbitke. Za dohodak ostvaren u 2025. godini lični odbitak iznosi:
- 725.213 dinara za poreskog obveznika;
- 271.955 dinara za svakog izdržavanog člana porodice.
Izdržavanim članovima mogu se smatrati deca, bračni drug i druga lica koja ispunjavaju zakonske uslove. Isti izdržavani član ne može biti osnov za odbitak kod više poreskih obveznika u punom iznosu.
Ukupni lični odbici ne mogu biti veći od 50% dohotka za oporezivanje. Zbog toga se poreska osnovica ne može neograničeno smanjivati, čak ni kada obveznik ima više izdržavanih članova porodice.
Poreske stope
Godišnji porez na dohodak građana obračunava se primenom dve poreske stope.
Stopa od 10% primenjuje se na poresku osnovicu do 10.878.192 dinara, što odgovara iznosu od šest prosečnih godišnjih zarada za 2025. godinu.
Stopa od 15% primenjuje se samo na deo poreske osnovice koji prelazi 10.878.192 dinara.
Viša stopa se, dakle, ne obračunava na ceo dohodak. Ona se primenjuje samo na iznos iznad propisane granice.
Poreska osnovica se utvrđuje tek nakon što se od neto godišnjeg dohotka odbiju:
- neoporezivi iznos;
- dodatno umanjenje za obveznike mlađe od 40 godina, kada postoje uslovi;
- lični odbitak za obveznika;
- odbici za izdržavane članove porodice.
Na tako dobijenu osnovicu primenjuju se odgovarajuće poreske stope. Zbog toga dve osobe sa istim ukupnim prihodom ne moraju imati isti iznos poreza. Konačna obaveza zavisi od strukture prihoda, starosti, iznosa plaćenih poreza i doprinosa i prava na lične odbitke.
Prijava i rok
Godišnja poreska prijava podnosi se na obrascu PP GPDG, elektronskim putem preko portala ePorezi.
Poreska uprava najkasnije do 1. aprila postavlja unapred popunjenu poresku prijavu na portal. U njoj se nalaze podaci kojima Poreska uprava raspolaže na osnovu prijavljenih prihoda i plaćenih poreza i doprinosa.
Obveznik je dužan da proveri podatke u prijavi. Ako određeni prihod nije prikazan ili su podaci nepotpuni, potrebno je izvršiti odgovarajuće izmene i dopune.
Postupak se završava izborom opcije „Potpiši i podnesi“. Sama činjenica da se radna verzija prijave nalazi na portalu ne znači da je prijava podneta.
Rok za podnošenje prijave i plaćanje godišnjeg poreza je 15. maj naredne godine. Za prihode ostvarene tokom 2025. godine, prijava i uplata poreza vrše se do 15. maja 2026. godine.
Ako obveznik ne proveri i ne podnese unapred popunjenu prijavu, može se smatrati da nije ispunio poresku obavezu. Zbog toga je važno da se prijava elektronski potpiše i pošalje pre isteka roka.
Zaključak
Godišnji porez na dohodak građana plaćaju rezidenti i nerezidenti čiji neto dohodak koji ulazi u obračun pređe godišnji neoporezivi prag.
Za dohodak ostvaren tokom 2025. godine osnovni prag iznosi 5.439.096 dinara. Obveznici mlađi od 40 godina mogu, pod propisanim uslovima, ostvariti dodatno umanjenje u istom iznosu.
Iznos poreza ne zavisi samo od ukupnih primanja. Na konačnu obavezu utiču vrsta prihoda, već plaćeni porezi i doprinosi, starost obveznika, lični odbici i broj izdržavanih članova porodice.
Prijava se podnosi elektronski preko portala ePorezi, a rok za podnošenje prijave i plaćanje poreza je 15. maj naredne godine.
