Alimentacioni fond u Srbiji operativan je od 26. avgusta 2025. godine, a uspostavljen je Zakonom o ostvarivanju prava iz Alimentacionog fonda. Njegova osnovna svrha je da obezbedi privremeno izdržavanje detetu u situacijama kada roditelj ili drugi zakonski obveznik ne plaća alimentaciju, dok prinudna naplata ne daje rezultat.
Na ovaj način dete ne mora da čeka neograničeno dugo da se pronađe zarada, račun ili druga imovina roditelja koji izbegava svoju obavezu. Kada su ispunjeni zakonski uslovi, država privremeno preuzima isplatu izdržavanja, a zatim potražuje isplaćeni novac od dužnika.
Do februara 2026. godine podršku iz Alimentacionog fonda primalo je 642 dece, dok je ukupan iznos isplaćenih sredstava iznosio oko 21 milion dinara.
Važno je, međutim, razumeti da se novac iz Fonda ne dobija podnošenjem klasičnog zahteva direktno Ministarstvu. Postupak je povezan sa već pokrenutim izvršnim postupkom za naplatu alimentacije i odvija se kroz nekoliko jasno definisanih koraka.
Korak #1 – Postojanje izvršne isprave
Prvi uslov za korišćenje Alimentacionog fonda jeste postojanje izvršne isprave kojom je određena obaveza plaćanja alimentacije.
U praksi je to najčešće pravnosnažna i izvršna sudska odluka kojom je utvrđeno koliko roditelj ili drugi obveznik mora da plaća na ime izdržavanja deteta. Može se raditi i o drugoj izvršnoj ispravi koja je prema zakonu podobna za prinudno izvršenje.
Bez izvršne isprave nije moguće pokrenuti prinudnu naplatu alimentacije. Samim tim, ne može se ni doći do faze u kojoj bi Alimentacioni fond mogao da preuzme privremenu isplatu.
Zbog toga je postojanje izvršne isprave osnov čitavog postupka.
Korak #2 – Pokretanje izvršnog postupka
Ako roditelj ili drugi obveznik ne plaća alimentaciju u skladu sa izvršnom ispravom, sledeći korak je pokretanje izvršnog postupka.
Podnosi se predlog za izvršenje, nakon čega javni izvršitelj pokušava da naplati potraživanje iz zarade, sredstava na računu, pokretne ili nepokretne imovine ili drugih izvora iz kojih je izvršenje zakonom dozvoljeno.
U ovoj fazi veoma je važno znati da izvršni poverilac ne podnosi poseban zahtev Alimentacionom fondu.
Mehanizam Fonda aktivira se kroz već postojeći izvršni postupak. Drugim rečima, građanin ne mora paralelno da pokreće još jedan poseban administrativni postupak samo da bi tražio isplatu iz Fonda.
Korak #3 – Neuspešna naplata duže od dva meseca
Potrebno je da izvršenje ne uspe u celini ili delimično duže od dva meseca od dana kada je rešenje o izvršenju dostavljeno izvršnom dužniku.
To znači da javni izvršitelj prvo pokušava da naplati izdržavanje od samog dužnika. Ako dužnik nema dovoljno sredstava, nema formalna primanja, nema poznatu imovinu ili naplata iz nekog drugog razloga nije moguća, nakon isteka zakonom predviđenog perioda otvara se mogućnost da se dete privremeno izdržava iz državnog fonda.
Upravo su dugotrajni i neuspešni pokušaji prinudne naplate jedan od glavnih razloga zbog kojih je Alimentacioni fond uspostavljen.
Poseban problem u praksi predstavljaju situacije u kojima roditelj koji duguje alimentaciju formalno nema zaradu ili imovinu iz koje se izvršenje može sprovesti, iako obaveza izdržavanja i dalje postoji. Fond omogućava da posledice takve situacije ne snosi isključivo dete.
Korak #4 – Saglasnost za isplatu iz Fonda
Kada se ispune uslovi za uključivanje Alimentacionog fonda, javni izvršitelj poziva izvršnog poverioca da se izjasni da li je saglasan da se privremeno izdržavanje isplaćuje iz Fonda.
Rok za davanje saglasnosti je osam dana.
Ovaj korak je važan jer se isplata iz Fonda ne pokreće automatski bez izjašnjenja izvršnog poverioca.
Nakon što saglasnost bude data, javni izvršitelj elektronskim putem dostavlja Ministarstvu za brigu o porodici i demografiju potrebne podatke i dokumentaciju.
Dostavljaju se informacije o izvršnom poveriocu, izvršnom dužniku, samom izvršnom postupku i drugim podacima potrebnim da Ministarstvo odluči o isplati privremenog izdržavanja.
Na taj način najveći deo administrativne komunikacije obavlja se između javnog izvršitelja i Ministarstva, a ne tako što roditelj koji brine o detetu sam prikuplja i dostavlja kompletnu dokumentaciju Fondu.
Korak #5 – Odluka Ministarstva i isplata
Nakon što Ministarstvo za brigu o porodici i demografiju primi obaveštenje i potrebnu dokumentaciju, počinje rok za donošenje odluke.
Ministarstvo ima 15 dana od prijema obaveštenja da donese rešenje o isplati privremenog izdržavanja i izvrši prenos sredstava na račun izvršnog poverioca.
Time se omogućava da, nakon što se utvrdi da prinudna naplata duže vreme ne daje rezultat, dete relativno brzo dobije sredstva iz Fonda.
Međutim, važno je napraviti razliku između budućih isplata i ranije nastalog duga.
Alimentacioni fond ne služi za retroaktivno izmirivanje svih prethodno neplaćenih rata alimentacije. Isplata iz Fonda odnosi se na period nakon donošenja rešenja o privremenom izdržavanju.
Ranija neplaćena dugovanja roditelja zato ne nestaju i ne prelaze automatski na državu kao već isplaćena alimentacija.
Koliki iznos se isplaćuje iz alimentacionog fonda?
Iznos koji dete može da dobije iz Alimentacionog fonda nije neograničen.
Privremeno izdržavanje koje se isplaćuje iz Fonda ne može biti veće od minimalne sume izdržavanja utvrđene u skladu sa Porodičnim zakonom.
Prema podacima za januar 2026. godine, praktični limit iznosio je oko 27.895 dinara mesečno po detetu.
To, ipak, ne znači da će svako dete automatski dobijati upravo taj iznos.
Visina isplate zavisi i od alimentacije koja je određena izvršnom ispravom. Ako je sudskom odlukom utvrđen niži iznos izdržavanja, Fond neće automatski isplaćivati maksimalni mogući iznos.
Zbog toga iznos privremenog izdržavanja iz Alimentacionog fonda ne mora biti jednak punom iznosu alimentacije koji roditelj duguje.
U situaciji u kojoj je dosuđena alimentacija viša od zakonskog limita koji Fond može da isplati, razlika i dalje ostaje obaveza dužnika.
Šta se dešava sa dugom roditelja
Isplata novca iz Alimentacionog fonda ne znači da je roditelj koji nije plaćao alimentaciju oslobođen svoje obaveze.
Naprotiv, dug i dalje postoji.
Država privremeno obezbeđuje sredstva detetu, a zatim potražuje od dužnika novac koji je isplaćen iz Fonda.
Povraćaj se traži u okviru istog izvršnog postupka, nakon namirenja deteta.
Republika Srbija može od izvršnog dužnika da zahteva povraćaj isplaćenih sredstava sa kamatom, a pravo države da zahteva taj povraćaj ne zastareva.
To je važna razlika između Alimentacionog fonda i sistema u kojem bi država jednostavno preuzela obavezu roditelja. Fond predstavlja privremeni mehanizam zaštite deteta, ali se finansijska odgovornost roditelja koji je bio dužan da plaća alimentaciju time ne briše.
Javni izvršitelj nastavlja da proverava imovinu dužnika
Čak i kada počne isplata iz Alimentacionog fonda, izvršni postupak se ne završava.
Javni izvršitelj dužan je da svakog meseca proverava da li je izvršni dužnik u međuvremenu stekao imovinu ili prihode iz kojih naplata može da se sprovede.
Na primer, može se dogoditi da dužnik zasnuje radni odnos, počne da prima novac preko računa, stekne nepokretnost ili drugu imovinu koja može biti predmet izvršenja.
Ako se utvrdi da je naplata od dužnika ponovo moguća, javni izvršitelj o tome obaveštava Ministarstvo.
Tada prestaju razlozi zbog kojih je država privremeno isplaćivala izdržavanje, pa se isplata iz Alimentacionog fonda može prekinuti, dok se naplata ponovo nastavlja od samog dužnika.
Rezime
Alimentacioni fond uveden je kako dete ne bi ostalo bez sredstava za izdržavanje samo zato što roditelj koji je dužan da plaća alimentaciju nema dostupna primanja ili imovinu iz koje se dug može odmah naplatiti.
Suština postupka može se prikazati jednostavno:
izvršna isprava → izvršni postupak → više od dva meseca neuspešne ili delimične naplate → saglasnost u roku od osam dana → obaveštenje Ministarstvu → rešenje i isplata u roku od 15 dana.
Fond tako omogućava privremenu finansijsku zaštitu deteta dok se istovremeno nastavlja potraga za prihodima i imovinom dužnika.
