Porez na dividende u Srbiji – stopa, obračun i prijava

Isplata dobiti vlasnicima firme ne svodi se samo na prenos novca sa poslovnog na privatni račun. Pre isplate potrebno je utvrditi raspoloživu dobit, doneti odgovarajuće odluke, obračunati porez na dividende i podneti poresku prijavu.

Pravila zavise od toga da li dividendu prima fizičko lice, domaće pravno lice ili strana kompanija.

Razlike postoje i kada prihod stiže iz inostranstva, jer tada treba proveriti da li je porez već plaćen u državi iz koje dividenda potiče.

Kolika je stopa poreza na dividendu?

Visina poreza zavisi od statusa primaoca prihoda.

Kada dividendu prima fizičko lice, primenjuje se stopa od 15% na bruto iznos dividende. Ova stopa odnosi se i na poreske rezidente Srbije i na nerezidentna fizička lica, uz mogućnost primene međunarodnog ugovora kada su za to ispunjeni uslovi.

Kod pravnih lica poreski tretman je drugačiji:

Pre nego što dobit uopšte postane dostupna za raspodelu, firma plaća porez na dobit pravnih lica po stopi od 15%.

To znači da postoje dva odvojena poreska nivoa. Prvo se oporezuje dobit firme, a zatim se prilikom isplate fizičkom licu obračunava porez na dividende.

Na primer, firma najpre utvrđuje dobit i plaća porez na dobit pravnih lica. Tek se preostala dobit nakon oporezivanja može raspodeliti vlasnicima, a na bruto iznos dividende fizičkog lica obračunava se dodatnih 15%.

Kako se obračunava porez?

Porez na dividende obračunava se na bruto iznos koji je odlukom društva namenjen primaocu.

Primer obračuna

Pretpostavimo da je članu društva odobrena bruto dividenda od 1.000.000 dinara.

Obračun izgleda ovako:

Firma zadržava 150.000 dinara i uplaćuje ih kao porez, dok primaocu dividende isplaćuje 850.000 dinara.

Važno je razlikovati bruto i neto iznos. Bruto dividenda predstavlja ukupan prihod primaoca pre oporezivanja. Neto dividenda je iznos koji mu se stvarno prenosi nakon odbitka poreza.

Porez se obračunava na dobit koja se raspodeljuje nakon što je firma već obračunala i platila porez na dobit pravnih lica.

Poreska osnovica za dividendu zato nije početna računovodstvena dobit pre oporezivanja, već iznos koji je odlukom skupštine raspoloživ za raspodelu.

Ko obračunava i plaća porez?

Kada domaća firma isplaćuje dividendu fizičkom licu, primalac najčešće ne obračunava porez samostalno. Obavezu obračuna, obustave i uplate ima firma koja vrši isplatu.

Isplatilac obavlja nekoliko povezanih radnji:

Ovakav način naplate naziva se porez po odbitku. Firma prilikom isplate odvaja deo koji pripada državi, pa primalac na račun dobija samo iznos nakon oporezivanja.

Kod dividendi koje potiču od domaćih akcija, porez može obračunati i uplatiti broker, banka, Centralni registar ili drugi isplatilac koji učestvuje u isplati prihoda. Akcionar tada najčešće prima neto dividendu, bez potrebe da sam obračunava porez na svaku pojedinačnu isplatu.

Drugačija situacija može nastati kada dividenda stiže iz inostranstva. Strani isplatilac ne podnosi poresku prijavu u Srbiji, pa obaveza prijavljivanja može preći na domaćeg primaoca prihoda.

Kako se prijavljuje i isplaćuje dividenda?

Isplata počinje donošenjem odluke skupštine društva. Najpre se donosi odluka o raspodeli dobiti, a zatim i odluka kojom se određuje konkretna isplata dividende.

U odlukama se navode podaci kao što su:

Članovi društva ili akcionari treba da budu obavešteni o odluci najkasnije u roku od 15 dana od njenog donošenja.

Rok za isplatu dividende ne može biti duži od šest meseci od dana donošenja odluke o isplati. Društvo zato treba da uskladi datum odluke sa raspoloživim sredstvima i planiranim trenutkom isplate.

Nakon donošenja odluke, firma obračunava porez na dividende, podnosi odgovarajuću poresku prijavu i plaća obračunatu obavezu. Primaocu se zatim uplaćuje neto iznos.

Datum isplate ima značajnu ulogu, jer se poreska obaveza vezuje za isplatu prihoda. Zbog toga obračun poreza, prijava i prenos novca treba da budu pravilno vremenski usklađeni.

Dividende iz inostranstva

Poreski rezident Srbije može ostvariti dividendu od akcija stranih kompanija, investicionih fondova ili drugih inostranih pravnih lica. Takav prihod može biti oporezovan i u državi iz koje potiče i u Srbiji.

Strana kompanija, broker ili druga institucija može zadržati porez pre nego što dividenda bude preneta na račun primaoca.

Stopa koja se primenjuje u državi izvora zavisi od tamošnjih propisa i eventualnog ugovora o izbegavanju dvostrukog oporezivanja između Srbije i te države.

Činjenica da je porez već zadržan u inostranstvu ne znači automatski da domaći primalac nema obavezu u Srbiji. Rezident Srbije može biti dužan da prijavi prihod i obračuna domaći porez na dividende.

Porez plaćen u inostranstvu može se priznati kao poreski kredit, pod uslovom da postoji odgovarajuća dokumentacija. To omogućava da se isti prihod ne oporezuje dva puta u punom iznosu.

Za dokazivanje stranog poreza mogu biti potrebni:

Poreski kredit se priznaje do iznosa poreza koji bi na isti prihod bio obračunat u Srbiji.

Ako je u inostranstvu plaćen niži porez, u Srbiji može postojati obaveza doplate razlike. Ako je strani porez viši od domaće obaveze, razlika se po pravilu ne koristi za umanjenje drugih poreskih obaveza.

U Srbiji ne postoji podela dividendi na „kvalifikovane” i „obične”, kakva postoji u pojedinim stranim poreskim sistemima.

Dividende fizičkog lica imaju isti osnovni poreski tretman, bez obzira na dužinu držanja akcija ili vrstu kompanije koja ih isplaćuje.

Zaključak

Porez na dividende za fizička lica u Srbiji iznosi 15% i obračunava se na bruto iznos dividende. Firma koja vrši isplatu obračunava i zadržava porez, podnosi poresku prijavu, uplaćuje obavezu i primaocu prenosi neto iznos.

Pre isplate potrebno je utvrditi raspoloživu dobit, pokriti prenete gubitke, izdvojiti potrebne rezerve i doneti odluke o raspodeli dobiti i isplati dividende.

Članovi društva ili akcionari obaveštavaju se najkasnije u roku od 15 dana od donošenja odluke, dok rok za isplatu ne može biti duži od šest meseci.